22 تا آسان ترین و سخت ترین سازهای موسیقی

سازهای موسیقی از نظر ساختار و شیوه تولید صدا در دسته‌ بندی‌های مختلفی مانند سازهای بادی، زهی، کوبه‌ای، کلاویه‌ای و الکترونیک قرار می‌گیرند. هر یک از سازها تکنیک‌ها، مهارت‌ها و چالش‌های خاص خود را دارند و به همین دلیل میزان سختی یادگیری آن‌ها یکسان نیست. برخی سازها در مراحل ابتدایی ساده‌تر به نظر می‌رسند اما برای رسیدن به سطح حرفه‌ای نیازمند تمرین طولانی‌ مدت هستند. در مقابل، برخی سازها ممکن است در شروع مسیر دشوارتر باشند، اما با آموزش اصولی و تمرین مستمر، روند یادگیری آن‌ها تدریجاً هموارتر می‌شود. نکته مهم این است که سختی یا آسانی یادگیری سازها کاملاً نسبی است. عواملی مانند توانایی‌های فیزیکی (کنترل نفس، انعطاف‌پذیری انگشتان، هماهنگی دست‌ها)، درک شنیداری، تمرکز، سن شروع یادگیری، کیفیت آموزش و میزان تمرین، تأثیر مستقیمی بر سرعت پیشرفت هر هنرجو دارند.

بنابراین ممکن است سازی که برای یک فرد چالش‌ برانگیز است، برای فردی دیگر گزینه‌ای ساده تر و مناسب تر باشد. با توجه به تنوع گسترده سازها، در این مقاله از آموزشگاه موسیقی آوای ماهان میان شناخته‌ شده‌ترین و محبوب‌ترین سازهای موسیقی، 22 ساز را به‌ صورت تقریبی و بر اساس چالش‌های رایج در فرآیند آموزش، از سخت‌ به آسان‌ معرفی می‌کنیم. البته این رتبه‌بندی قطعی نیست و می‌تواند بسته به شرایط و ویژگی‌های فردی هنرجویان متفاوت باشد. هدف ما ارائه یک دید کلی برای انتخاب آگاهانه‌تر ساز مناسب است. در این ترتیب سازهای بین المللی و ایرانی را تفکیک کرده ایم تا مقایسه برای علاقمندان به سبک های مختلف موسیقی راحتتر باشد.

آسان ترین و سخت ترین سازهای جهانی

1. ویولن

ویولن در دسته سازهای زهی آرشه ای قرار می گیرد و در شروع یادگیری آن، مهم‌ترین چالش هنرجو تولید صدای شفاف و در دست گرفتن صحیح آرشه و انگشت گذاری صحیح است. ویولن پرده‌بندی ندارد و پیدا کردن محل دقیق نت‌ها به تمرین گوش و کنترل دست چپ وابسته است. معمولاً بخش زیادی از زمان شروع صرف پیدا کردن نت صحیح و ثابت نگه داشتن صدا می‌شود.

در مراحل بالاتر، تمرکز از درست صدا درآوردن به زیبا نواختن منتقل می‌شود، یعنی کنترل دینامیک، ویبراسیون، تغییر پوزیسیون‌ها و اجرای جمله‌بندی موسیقایی اهمیت پیدا می‌کند و نوازنده باید علاوه بر دقت، بیان و ظرافت صوتی را هم مدیریت کند.

2. ویولنسل

ویولنسل سازی زهی آرشه ای و دارای ابعادی بسیار بزرگتر از ویولن است. در مراحل ابتدایی یادگیری ویولنسل، هنرجو باید نحوه‌ی صحیح نشستن، نگه داشتن آرشه و تولید صدای یکنواخت را یاد بگیرد. عدم وجود پرده‌بندی باعث می‌شود پیدا کردن محل دقیق نت‌ها و حفظ کوک به گوش قوی و کنترل دست چپ نیاز داشته باشد. از آنجاییکه  طول سیم‌ها و فاصله بین پرده‌ها بزرگ‌تر است، تولید صدای اولیه می تواند کمی راحت‌تر از ویولن انجام ‌شود.

در مراحل بالاتر، تغییر پوزیسیون‌ها، کنترل آرشه در جمله‌های طولانی و ایجاد ویبراسیون اهمیت پیدا می‌کند و نوازنده باید علاوه بر دقت، پیوستگی و بیان موسیقایی را نیز مدیریت کند.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد آموزش ویولنسل کلیک کنید.

3. ابوا

ابوا جزو سازهای بادی-چوبی است و در شروع یادگیری آن، بزرگ‌ترین چالش تولید صدای اولیه و کنترل دقیق نفس است. قمیش حساس است و هنرجو باید با تمرین مداوم بتواند صدای واضح و پایدار ایجاد کند.

در مراحل پیشرفته، تمرکز روی ثبات تون، اجرای رجیسترهای بالا و تکنیک‌های پیشرفته مانند دم و مکش دقیق قرار می گیرد تا نوازنده بتواند قطعات پیچیده را اجرا کند.

4. ترومبون

ترومبون یک ساز بادی-برنجی است که ساختار آن با یک لوله کشویی (اسلاید)، پیچیدگی های خاص خود را دارد. در شروع یادگیری ترومبون، هنرجو باید کارکرد صحیح اسلاید و تولید صدای پایه را یاد بگیرد. کنترل نفس و هماهنگی دست و لب‌ها برای رسیدن به نت دقیق، از چالش‌های اصلی این مرحله است.

در مراحل پیشرفته، نوازنده باید بتواند رجیسترهای مختلف را به‌طور یکنواخت اجرا کند، تغییرات سریع اسلاید را کنترل کند و تکنیک‌های پیشرفته مانند فلیجراتو و دینامیک‌های ظریف را مدیریت کند تا اجرای قطعات پیچیده و بیان موسیقایی کامل شود.

5. ساز ترومپت

ترومپت سازی بادی-برنجی، کوچکتر از ترومبون و فاقد اسلاید است. برای یادگیری ترومپت در ابتدا، هنرجو باید صدای پایه را تولید کند و کنترل آمبوشور (فرم لب‌ها) و فشار هوا را یاد بگیرد. این مرحله برای تولید نت‌های دقیق و یکنواخت بسیار چالش‌برانگیز است.

در مراحل پیشرفته تر آموزش ترومپت، تمرکز روی اجرای رجیسترهای بالا، کنترل دینامیک و لحن و تکنیک‌های پیشرفته قرار می‌گیرد.

6. ساکسیفون

ساکسیفون از دسته سازهای بادی- چوبی است و بر خلاف ترومپت که تنها سه کلید اصلی دارد، ساکسیفون معمولا حدود بیست کلید دارد که طیف وسیعی از نت ها را در بر می گیرد. برای یادگیری ساکسیفون، هنرجو باید در ابتدا تولید صدای واضح و یکنواخت را یاد بگیرد و انگشت‌گذاری صحیح و کنترل قمیش را تمرین کند تا نت‌ها به‌درستی اجرا شوند. شروع یادگیری ساکسیفون نسبت به ترومپت آسان‌تر است، زیرا تولید صدای پایه و کنترل آمبوشور راحت‌تر است و نوازنده سریع‌تر می‌تواند نت‌های اولیه را درست اجرا کند. (برخلاف ترومپت که کلیدهای محدودی دارد و نوازنده باید بیشتر نت‌ها را با فرم لب بسازد.)

در سطوح بالاتر، تمرکز روی اجرای رجیسترهای بالا، بلنترها، کنترل دینامیک و تکنیک‌های پیشرفته است تا نوازنده بتواند قطعات پیچیده و جمله‌بندی موسیقایی را با دقت و کنترل کامل اجرا کند.

7. ساز کلارینت

کلارینت سازی بادی- چوبی و دو زبانه است. از چالش های ابتدایی یادگیری آن، تولید صدای پایدار و کنترل قمیش و انگشت‌گذاری دقیق است تا نت‌ها بدون خش و قطع شدن اجرا شوند. شروع یادگیری کلارینت نسبت به ساکسیفون کمی ساده‌تر است، چون ساز سبک‌تر است و فشار هوای کمتری برای تولید صدای اولیه نیاز دارد.

در مراحل پیشرفته، چالش اصلی پرش بین رجیسترها، کنترل دقیق نفس و انگشت‌گذاری سریع در پاساژها است که نیاز به تمرین گوش و مهارت انگشتان دارد.

8. درامز

درامز از دسته سازهای کوبه ای است که از تعدادی طبل و سنج تشکیل شده و با استیک و پدال نواخته می شود. در شروع یادگیری درامز، هنرجو باید الگوهای ریتم ساده را اجرا کند و هماهنگی دست‌ها و پاها را به‌تدریج شکل دهد. حفظ ضرب یکنواخت مهم‌ترین تمرین این مرحله است.

در مراحل پیشرفته، چالش اصلی استقلال اندام‌ها، اجرای ریتم‌های ترکیبی و کنترل سرعت در پاساژها است.

9. سازدهنی (هارمونیکا)

هارمونیکا جزو سازهای بادی زبانه آزاد است . در مرحله‌ی ابتدایی یادگیری هارمونیکا، هنرجو باید کنترل نفس و پیدا کردن سوراخ دقیق برای هر نت را یاد بگیرد. تولید صدای تمیز و جدا کردن نت‌ها معمولاً اولین چالش جدی این ساز است.

در مراحل پیشرفته تر، تمرکز روی بندینگ (تغییر فرکانس نت ها و نیم پرده ها با فرم دهان، لب و گلو)، اجرای ملودی‌های سریع و جابه‌جایی دقیق بین سوراخ‌ها قرار می‌گیرد تا نوازنده بتواند قطعات را کامل و دقیق اجرا کند و به مرحله تسلط بر روی قطعات و اجرای درست برسد.

برای ثبت نام در کلاس آموزش سازدهنی کلیک کنید.

10. پیانو

چالش اولیه هنرجو در یادگیری پیانو هماهنگی دو دست و خواندن همزمان دو خط نت در کلیدهای سل و فا است. اجرای ملودی ساده همراه با همراهی دست چپ مهم‌ترین تمرین در مراحل ابتدایی یادگیری است.

در مراحل پیشرفته، چالش اصلی کنترل شدت صدا، استفاده صحیح از پدال و اجرای قطعات چندخطی است تا نوازنده بتواند صداها را واضح و تفکیک‌شده اجرا کند.

پیانو  شروع یادگیری نسبتا سریعی دارد اما رسیدن به مراحل پیشرفته معمولا طول می کشد و نیاز به تمرین مستمر و صبوری دارد.

11. گیتار

گیتار از دسته سازهای زهی است که با مضراب یا انگشت نواخته می شود. در  ابتدای یادگیری گیتار، هنرجو باید نحوه صحیح گرفتن ساز، جایگذاری انگشتان روی پرده‌ها و تعویض آکوردها را یاد بگیرد. تمیز درآوردن صدا و جلوگیری از گز زدن سیم‌ها مهم‌ترین تمرین این مرحله است.

بعد از این مرحله چالش اصلی کنترل سرعت دست راست، اجرای آرپژ و تکنیک‌های پیشرفته و دقت در جمله‌بندی است تا نوازنده بتواند قطعات را واضح و منظم اجرا کند.

12. فلوت کلیددار

ساز فلوت کلیددار از خانواده سازهای بادی- چوبی و دارای کلیدهایی است که برای پوشاندن سوراخ ها و ایجاد نت های مختلف به کار می روند. در شروع یادگیری آن، هنرجو باید زاویه صحیح دمیدن و کنترل نفس را یاد بگیرد تا صدایی شفاف و پایدار تولید کند. پیدا کردن زاویه مناسب دمیدن مهم‌ترین تمرین این مرحله است.

در مراحل پیشرفته، چالش اصلی یادگیری فلوت کلیددار حفظ کیفیت صدا در رجیسترهای بالا، کنترل جریان هوا و اجرای پاساژهای سریع است تا نوازنده بتواند قطعات را دقیق و یکنواخت اجرا کند.

13. ساز کاخن

کاخن از سازهای کوبه ای است که برخلاف درامز ساختاری ساده و کوچک دارد و با دست نواخته می شود. در شروع یادگیری کاخن، هنرجو باید ریتم های ساده و تفکیک ضربات باس و اسنر را یاد بگیرد. هماهنگی دست‌ها و ضربه‌زدن یکنواخت مهم‌ترین تمرین این مرحله است.

در مراحل پیشرفته، چالش اصلی اجرای ریتم‌های پیچیده، ترکیب ضربات مختلف و کنترل سرعت است.

14. فلوت ریکوردر

فلوت ریکوردر سازی سبک و ساده است که تولید نت‌های ابتدایی در آن نسبتاً راحت است. بر خلاف فلوت کلیددار، نوازنده ریکوردر مستقیما با انگشت سوراخ ها را می پوشاند و صداها را تولید می کند. شروع یادگیری آن نسبتا آسان است و هنرجو می‌تواند به سرعت ملودی‌ها را اجرا کند.

در مرحله‌ی ابتدایی آموزش فلوت ریکوردر، هنرجو باید انگشت‌گذاری صحیح سوراخ‌ها را یاد بگیرد تا صدای شفاف و یکنواخت تولید شود.

در مراحل پیشرفته، چالش اصلی اجرای ملودی‌های سریع، جابه‌جایی دقیق بین سوراخ‌ها و کنترل جریان هوا است تا نوازنده بتواند قطعات طولانی و پیچیده را با دقت و پیوستگی اجرا کند.

15. هنگ درام

هنگ‌درام سازی ملودیک و کوبه‌ای است که صداهای آن از قبل کوک شده‌اند و تولید نت‌های صحیح نیاز به مهارت زیادی ندارد. به همین دلیل یادگیری آن نسبت به دیگر سازها آسان‌تر است و هنرجو می‌تواند به سرعت توانایی اجرای ملودی‌های ساده را به دست بیاورد.

در مرحله‌ی ابتدایی، هنرجو باید تکنیک ضربه با دست و کنترل شدت ضربه را یاد بگیرد تا صداهای پایه، واضح و یکنواخت تولید شوند. حفظ ریتم ساده مهم‌ترین تمرین این مرحله است.

در مراحل پیشرفته، چالش اصلی کنترل شدت ضربه‌ها برای ایجاد ملودی‌های متنوع، حفظ ریتم پیچیده، ترکیب ضربه‌ها روی بخش‌های مختلف ساز و بداهه نوازی است.

آسانترین و سختترین سازهای ایرانی

1. نی

نی یک سازی بادی ایرانی است که تولید صدای اولیه در آن چالش‌برانگیز است. یادگیری نی سخت است زیرا کنترل نفس، جایگیری لب و دهان و اجرای تحریرها نیازمند تمرین زیاد و دقت شنیداری بالاست.

در مرحله‌ی ابتدایی یادگیری نی، هنرجو باید تولید صدای اولیه، کنترل نفس و فرم صحیح لب و دهان را یاد بگیرد. پیدا کردن محل دقیق نت‌ها و اجرای تحریرها چالش اصلی این مرحله است.

در مراحل پیشرفته، تمرکز روی کوک دقیق، اجرای تحریرهای پیچیده، جمله‌بندی موسیقایی و بداهه نوازی قرار می‌گیرد.

2. ساز کمانچه

کمانچه سازی زهی و آرشه‌ای است که عدم وجود پرده‌بندی و نیاز به کنترل دقیق آرشه یادگیری آن را کمی دشوار می‌کند.

• در مرحله‌ی ابتدایی یادگیری کمانچه، هنرجو باید کنترل آرشه و تولید صدای شفاف را یاد بگیرد.
• در مراحل پیشرفته، تمرکز روی ویبراسیون، تغییر پوزیسیون‌ها و جمله‌بندی ردیفی است تا نوازنده بتواند قطعات طولانی و پیچیده را اجرا کند.

برای آموزش کمانچه در آموزشگاه موسیقی آوای ماهان کلیک کنید.

3. تار

تار سازی زهی-زخمه ای است که نیازمند کنترل دقیق مضراب و انگشتان برای تولید صدای تمیز است. سختی تار به تکنیک‌های ریز سریع و ظرافت نوازندگی مربوط می‌شود.

• در مرحله‌ی ابتدایی یادگیری تار، هنرجو باید کنترل مضراب و انگشتان برای تولید صدای تمیز را یاد بگیرد. تمرین ریزهای سریع و دقت در کوک نواختن چالش اصلی است.
• در مراحل پیشرفته، تمرکز روی اجرای ریزهای سریع، کنترل دینامیک و بیان موسیقایی است تا نوازنده قطعات پیچیده را اجرا کند.

4. سه تار

سه‌تار سازی زهی است که نسبت به تار کمی ظریف‌تر و سبک‌تر است. در شروع یادگیری آسان‌تر از تار است، اما حفظ دقت مضراب و تولید صدای یکنواخت هنوز چالش‌برانگیز است.

ابتدا هنرجو باید کنترل مضراب و تولید صدای یکنواخت را تمرین کند و بعد از تسلط بر این دو، تمرکز روی اجرای ریزها، جمله‌بندی موسیقایی و ظرافت مضراب با ناخن است تا نوازنده قطعات پیچیده را با دقت اجرا کند.

5. سنتور

سنتور سازی زهی-مضرابی است که در آن نت‌ها از قبل مشخص و کوک شده‌اند و این ویژگی یادگیری آن را کمی ساده تر میکند. اما کنترل ضربه مضراب و اجرای ریزهای سریع نیاز به دقت و تمرین دارد.

در  ابتدای یادگیری سنتور، هنرجو باید بر شناخت نت‌ها و کنترل ضربه مضراب تسلط پیدا کند.

در مراحل پیشرفته، تمرکز روی اجرای ریزهای سرعتی، کنترل شدت ضربه و جمله‌بندی ملودیک است تا نوازنده قطعات طولانی و دقیق را اجرا کند.

6. تنبک

تنبک سازی کوبه ای است که تکنیک‌های انگشتی متنوع و تنوع ریتم‌ها یادگیری آن را چالش‌برانگیز می‌کند. با این حال، شروع یادگیری تنبک نسبت به دیگر سازهای ایرانی آسان‌ است و هنرجو به سرعت توانایی اجرای ریتم‌های ساده را به دست می آورد.

در مراحل‌ ابتدایی یادگیری، هنرجو باید حفظ ریتم ساده و هماهنگی انگشتان را یاد بگیرد. در مراحل پیشرفته، تمرکز روی ترکیب ضربات مختلف، سرعت بالا و تکنیک‌های انگشتی پیشرفته است تا نوازنده توانایی اجرای قطعات متنوع را پیدا کند.

7. دف

دف سازی کوبه ای است که یادگیری نت‌های پایه و ریتم‌های ساده با آن با سرعت آموخته می‌شود. به همین دلیل دف آسان‌ترین ساز در این فهرست است و هنرجو می‌تواند سریعاً ریتم‌های ساده را اجرا کند.

در ابتدا هنرجو باید حفظ ریتم ساده و هماهنگی دست‌ها را یاد بگیرد و در مراحل بالاتر، تمرکز روی ترکیب ریتم‌های پیچیده و کنترل سرعت و پویایی ضربه‌ها است.

یادگیری سازهای موسیقی به مهارت‌های خاصی نیاز دارد و هر ساز با توجه به ویژگی‌های خود چالش‌ها و مراحل متفاوتی را در بر می‌گیرد. سازهایی مانند دف و هنگ درام در مقایسه با سازهایی مانند ویولن، نی و تار که به تمرینات دقیق‌تر و پیشرفته‌تری نیاز دارند، سریع‌تر قابل یادگیری هستند. مدت زمان یادگیری انواع ساز بستگی به پیچیدگی تکنیک‌ها، نیاز به کنترل دقیق انگشتان و نفس، و هماهنگی‌های مختلف دارد. بنابراین، هنرجویان باید با صبر و تمرین مستمر در مسیر یادگیری ساز خود پیش بروند تا به تسلط کافی برسند.