آموزش تصنیف خوانی

تصنیف خوانی چیست؟

تصنیف، فرمی است در موسیقی ایرانی که شامل یک قطعه موسیقی با کلامی آهنگین و دارای وزن عروضی است که با ضرب‌ آهنگ مشخص اجرا می‌شود. این نوع موسیقی از ترکیب شعر، ملودی و ضرب‌ آهنگ به وجود می‌آید و دارای ویژگی‌هایی است که آن را از سایر فرم‌های موسیقایی مانند آواز یا ترانه متمایز می‌کند. در تصنیف، وزن شعر از ارکان اصلی به شمار می‌رود و موسیقی‌دانان به‌طور معمول برای یک شعر، موسیقی مناسب را می‌سازند.

در تصنیف، ضرب‌آهنگ مشخص و ریتمیک باعث می‌شود تا قطعه موسیقی به‌صورت موزون و جذاب شنیده شود. در نتیجه، تصنیف به‌طور کلی از فرم‌های عامه‌پسند است که مردم عادی هم از آن لذت می‌برند.

تفاوت تصنیف با ترانه

تصنیف و ترانه در ظاهر شباهت‌هایی دارند، اما تفاوت‌های اساسی میان آن‌ها وجود دارد:

• ترانه: به هر نوع موسیقی مردم‌پسند گفته می‌شود که معمولاً بدون رعایت قواعد علمی موسیقی ساخته می‌شود. در ترانه، ابتدا قطعه موسیقی آماده می‌شود و سپس شعر بر آن سروده می‌شود. در ترانه، وزن و قافیه الزامی نیست.
• تصنیف: برخلاف ترانه، تصنیف به‌طور خاص به ترکیب شعر با ملودی و ضرب‌آهنگ می‌پردازد. در تصنیف، وزن عروضی شعر از اهمیت بالایی برخوردار است. این نوع موسیقی معمولاً برای مناسبت‌های خاص ساخته می‌شود و بیشتر با استفاده از ابزارهای موسیقی ایرانی اجرا می‌شود.

تفاوت تصنیف با آواز

تصنیف و آواز هر دو جزء مهمی از موسیقی سنتی ایرانی هستند، اما این دو فرم موسیقایی تفاوت‌های بنیادینی دارند که در زیر به تفصیل توضیح داده می‌شود:

1. ساختار و فرم

• تصنیف: تصنیف یک قطعه موسیقی است که در آن شعر با یک ملودی و ضرب‌آهنگ مشخص ترکیب می‌شود. در این فرم، موسیقی از شعر پیروی می‌کند و بر اساس وزن عروضی (که همان وزن مشخص در شعر است) اجرا می‌شود. ضرب‌آهنگ در تصنیف نقش حیاتی دارد و معمولاً موسیقی به‌صورت متریک (با ضرب‌های منظم) اجرا می‌شود. به‌طور کلی، تصنیف‌ها دارای فرم و ساختار مشخصی هستند و باید از لحاظ ریتم و ضرب‌آهنگ هماهنگ و منظم باشند.
• آواز: آواز، بر خلاف تصنیف، بیشتر یک نوع اجرای بداهه است که به‌طور عمده در دستگاه‌های موسیقی ایرانی انجام می‌شود. در آواز، خواننده روی شعر ملودی و نت‌ها را به‌صورت بداهه و بدون ضرب‌آهنگ مشخص اجرا می‌کند. این فرم معمولاً در دستگاه‌ها و گوشه‌های مختلف موسیقی ایرانی نواخته می‌شود و به‌طور کلی از آزاد بودن در وزن و ریتم برخوردار است. در آواز، وزن عروضی ممکن است رعایت نشود و بیشتر بر احساس و بیان شخصی خواننده تمرکز دارد.

2. ضرب‌ آهنگ

• تصنیف: در تصنیف، ضرب‌آهنگ نقش بسیار مهمی دارد. این نوع موسیقی با ضرب‌های منظم و مشخص اجرا می‌شود و خواننده باید دقیقاً طبق ضرب‌آهنگ مشخص شده بخواند. رعایت ریتم و ضرب‌آهنگ برای تصنیف الزامی است و معمولاً در آن تغییرات ناگهانی در سرعت یا ریتم مشاهده نمی‌شود.
• آواز: در آواز، ضرب‌آهنگ به‌شکل متغیر و آزاد است. آوازخوان می‌تواند در طول اجرای آواز سرعت را کم یا زیاد کند و به‌طور کلی، در آواز از تحریرهای زیادی استفاده می‌شود که تغییرات در ریتم و سرعت را ایجاد می‌کند. در این فرم، ضرب‌آهنگ همیشه دقیق و مشخص نیست و بیشتر بر احساس هنرمند تکیه دارد.

3. ساختار ملودی

• تصنیف: در تصنیف، معمولاً ملودی پیش از شعر تنظیم می‌شود. آهنگساز یک ملودی را می‌سازد و سپس شعر روی آن قرار می‌گیرد. در نتیجه، در تصنیف ملودی به شعر تعلق دارد و شعر باید با ملودی هماهنگ باشد.
• آواز: در آواز، معمولا ملودی به‌صورت بداهه ایجاد می‌شود. آوازخوان هنگام خواندن شعر، ملودی را بر اساس دستگاه موسیقی ایرانی و بداهه‌خوانی می‌سازد. در این فرم، ملودی از شعر پیروی نمی‌کند و بیشتر بر اساس احساسات و درک لحظه‌ای خواننده است.

4. سازهای همراه

• تصنیف: در تصنیف، معمولاً سازهای ضربی مانند تنبک یا سازهای ملودیک مانند تار، سه‌تار، سنتور و ویولن همراه با خواننده می‌آیند و ضرب‌آهنگ و هماهنگی دقیق‌تری با خواننده ایجاد می‌کنند.
• آواز: در آواز، گاهی اوقات فقط یک ساز همراه خواننده است، مانند تار یا سه‌تار. این سازها بیشتر جنبه همراهی و پیوند به موسیقی آزاد و بداهه را دارند و خواننده می‌تواند در طول اجرا در انتخاب نت‌ها و ملودی‌ها آزاد باشد.

انواع تصنیف خوانی

تصنیف خوانی یکی از بخش‌های مهم و محبوب موسیقی ایرانی است که در آن شعر و موسیقی با یکدیگر ترکیب می‌شوند. این فرم موسیقایی به دلیل تنوع در محتوا و سبک اجرا به انواع مختلفی تقسیم می‌شود. در اینجا به معرفی انواع تصنیف خوانی و ویژگی‌های هرکدام می‌پردازیم:

• تصنیف خوانی رسمی

تصنیف خوانی رسمی، همانطور که از نامش پیداست، در مجالس و مراسم‌های رسمی اجرا می‌شود. این نوع تصنیف‌ها معمولاً دارای ساختار دقیق‌تری از نظر موسیقی و شعر هستند و به‌شدت به اصول موسیقی ایرانی و قواعد وزن عروضی پایبندند. در این نوع تصنیف، خواننده باید از نظر تنفس، ضرب‌آهنگ، و تنوع صدایی دقت بالایی داشته باشد.

• ویژگی‌ها:

  • رعایت دقیق وزن عروضی و ضرب‌آهنگ

  • بیشتر در کنسرت‌ها، محافل هنری، و مراسم‌های رسمی اجرا می‌شود

  • استفاده از ملودی‌های پیچیده‌تر و تنظیم‌های دقیق‌تر

  • تمرکز بر اجرای هنری و نمایشی

• مثال‌ها:
  تصنیف‌هایی چون "تو ای پری کجایی" و "آمده‌ام که سر نهم" که در محافل موسیقی رسمی و تخصصی اجرا می‌شوند.

• تصنیف خوانی غیررسمی یا عامیانه

تصنیف خوانی غیررسمی یا عامیانه در مجالس شادی و تفریحی اجرا می‌شود. این نوع تصنیف‌ها معمولاً ساده‌تر از نظر ساختار هستند و هدف اصلی آن‌ها سرگرمی و شاد کردن مردم است. در این تصنیف‌ها، وزن عروضی ممکن است با انعطاف بیشتری اجرا شود و به‌طور کلی در فضای غیررسمی و به‌طور ساده‌تری خوانده می‌شوند.

• ویژگی‌ها:

  • بیشتر به زبان ساده و عامیانه ساخته می‌شوند

  • شعر معمولاً ساده‌تر و گاهی با مفاهیم روزمره و سرگرم‌کننده

  • در مجالس عروسی، مهمانی‌ها، و جشن‌ها اجرا می‌شود

  • به‌طور معمول ریتم و ضرب‌آهنگ آن‌ها انعطاف‌پذیرتر است

• مثال‌ها:
  تصنیف‌های شاد و سرگرم‌کننده‌ای که در جشن‌ها و مهمانی‌ها خوانده می‌شوند.

آموزش تصنیف خوانی در آموزشگاه آوای ماهان

آموزشگاه آوای ماهان یکی از مراکز معتبر موسیقی است که در زمینه آموزش تصنیف خوانی دوره‌های تخصصی برگزار می‌کند. این آموزشگاه با ارائه تدریس اصولی و مبتنی بر متدهای علمی موسیقی ایرانی، به هنرجویان کمک می‌کند تا به‌صورت حرفه‌ای در این حوزه فعالیت کنند. در این دوره‌ها، هنرجویان با مباحثی چون وزن عروضی، تکنیک‌های تنفس و صداسازی آشنا می‌شوند.

هزینه کلاس تصنیف خوانی

هزینه کلاس‌های تصنیف خوانی در آموزشگاه‌های مختلف بسته به سطح و مدت‌زمان دوره‌ها متغیر است. به‌طور کلی، هزینه این کلاس‌ها به عواملی مانند تجربه مدرس، طول دوره، و محل برگزاری کلاس بستگی دارد. برای اطلاعات دقیق‌تر، می‌توانید به سایت آموزشگاه‌های معتبر موسیقی مراجعه کرده و از شرایط و قیمت‌ها مطلع شوید.

کلاس‌ های تصنیف خوانی برای چه سطح‌ هایی مناسب است؟

کلاس‌های تصنیف خوانی به‌طور معمول در سطوح مختلف از مبتدی تا پیشرفته برگزار می‌شوند. برای مبتدیان، کلاس‌ها معمولاً بر روی اصول پایه‌ای مانند کنترل صدا، آشنایی با وزن عروضی و ریتم، و یادگیری ملودی‌ها تمرکز دارند. برای هنرجویان پیشرفته‌تر، کلاس‌ها بیشتر بر روی تکنیک‌های پیشرفته آواز، تسلط به ردیف‌های موسیقی ایرانی، و اجرای دقیق تصنیف‌ها کار می‌کنند.

چه مدت زمان نیاز است تا تصنیف خوانی را یاد بگیرم؟

مدت زمان یادگیری تصنیف خوانی بستگی به سطح هنرجو و تلاش او دارد. برای مبتدیان ممکن است چند ماه طول بکشد تا به تسلط نسبی برسند، در حالی که برای هنرجویان پیشرفته‌تر، یادگیری تصنیف‌های پیچیده‌تر ممکن است به چند سال نیاز داشته باشد. همچنین، تمرین مستمر و شرکت در کلاس‌های تخصصی می‌تواند سرعت پیشرفت را افزایش دهد.